Kentsel dönüşümde bir binanın riskli olup olmadığı, gözle değil ölçümle belirlenir: kolon ve perdelerde tahribatsız tarama yapılır, en zayıf noktalardan karot alınır, donatı düzeni ferroscan ve sıyırma ile tespit edilir. Bu deneyleri laboratuvar yürütür; riskli yapı raporunu ise Kentsel Dönüşüm Başkanlığı'nca lisanslandırılmış kuruluşlar düzenler.
Kentsel dönüşümde laboratuvarın rolü
Bir binanın kentsel dönüşüme girebilmesi için resmî olarak “Riskli Yapı” ilan edilmesi gerekir. Kat maliklerinden en az birinin başvurusuyla süreç başlar ve Kentsel Dönüşüm Başkanlığı tarafından lisanslandırılmış kuruluşlar devreye girer.
Bu sürecin kalbinde tek bir soru vardır: binanın taşıyıcı sistemi bugün gerçekte ne kadar dayanıklı? Bu sorunun cevabı tahminle değil, binadan alınan numunelerin laboratuvarda deneye tabi tutulmasıyla verilir. DNZ Grup Yapı Laboratuvarı, sürecin bu deney, analiz ve raporlama ayağını yürütür.
Yürüttüğümüz teknik çalışmalar
- Karot alma: Kolon ve perdelerden alınan silindirik numuneler basınç testine tabi tutularak betonun gerçek mukavemeti (C sınıfı) belirlenir.
- Sıyırma ve donatı analizi: Beton içindeki donatıların durumu, korozyon (paslanma) oranı, çap ve nervür yapısı açığa çıkarılarak incelenir.
- Röntgen / ferroscan ile tahribatsız tarama: Beton içindeki donatının dizilimi ve sıklığı özel cihazlarla taranarak haritalanır.
- Analiz ve raporlama: Elde edilen malzeme verileri TBDY 2018 esaslarıyla değerlendirilir; sonuçlar izlenebilir, imzalı bir teknik raporla sunulur.
Süreç nasıl işler?
- Başvuru ve ön inceleme — Malik olarak lisanslı kuruluşa başvurulur; tapu ve kimlik sunulur, taşıyıcı sistem yerinde gözlemlenir.
- Saha çalışması — Ferroscan taramasının ardından kolon ve perdelerden karot alınır, gerekli noktalarda sıyırma yapılır.
- Laboratuvar deneyleri — Karot numunelerinin basınç dayanımı ölçülür; donatı verileriyle malzeme parametreleri belirlenir.
- Değerlendirme ve rapor — Taşıyıcı sistem değerlendirilir; sonuç Kentsel Dönüşüm Başkanlığı'nın elektronik sistemine işlenerek riskli/risksiz kararı raporlanır.
“Tespit raporu yalnızca bir belge değil; kentsel dönüşüm haklarından yararlanmanın ilk adımıdır.”
Kentsel dönüşüm için hangi deprem testleri yapılır?
"Kentsel dönüşüm deprem testi" diye tek bir işlem yoktur; sonuç, birbirini tamamlayan birkaç çalışmadan çıkar. Sıra da önemlidir — her adım bir sonrakinin nereye uygulanacağını belirler:
- Rölöve ve ön inceleme — taşıyıcı sistem, kat adedi ve kat yükseklikleri ölçülür.
- Tahribatsız tarama — kolon ve perdelerde beton test çekici ile homojenlik taranır, en zayıf elemanlar belirlenir.
- Donatı haritası — ferroscan ile donatı yerleşimi, etriye aralığı ve paspayı çıkarılır. Karot noktaları bu haritaya göre işaretlenir.
- Karot alımı ve basınç deneyi — karot numuneleri TS EN 12504-1'e göre alınır, TS EN 12390-3'e göre preste kırılır.
- Sıyırma ile donatı analizi — paspayı açılarak donatı çapı, türü ve korozyon kaybı kesin olarak ölçülür.
- Değerlendirme ve rapor — veriler lisanslı kuruluşun mühendisince Esaslar'a göre hesaplanır ve rapor idareye sunulur.
İlk beş adım laboratuvarın, altıncı adım lisanslı kuruluşun işidir. Ayrıntılı süreç anlatımı için riskli yapı tespiti sayfamıza bakabilirsiniz.
Kentsel dönüşüm sürecinde sık yapılan hatalar
- Donatı haritası çıkarmadan karot almak — taşıyıcı donatı kesilirse elemanın kapasitesi kalıcı olarak düşer.
- Karot noktalarını rastgele seçmek — mevzuat, numunenin en düşük değer veren elemanlardan alınmasını ister; rastgele seçim binayı olduğundan iyi gösterebilir.
- Yetkisiz belgeye güvenmek — lisanslı kuruluşça düzenlenmemiş hiçbir belge kentsel dönüşüm haklarından yararlanmayı sağlamaz.
- İtiraz süresini kaçırmak — tebliğden itibaren 15 günlük süre hak düşürücüdür.
- Sıva üzerinden ölçüm yaptırmak — tahribatsız ölçüm doğrudan beton yüzeyinde yapılmalıdır.
Yetki notu
Riskli yapı raporunu düzenleme yetkisi, Kentsel Dönüşüm Başkanlığı tarafından lisanslandırılmış kuruluşlara aittir; laboratuvar çalışması bu raporun teknik altyapısını oluşturur. Hangi adımın kimin tarafından yürütüleceği konusunda sizi baştan yönlendiririz — böylece süreçte gereksiz zaman ve maliyet kaybı yaşamazsınız.
6306 sayılı kanunun Uygulama Yönetmeliği'nde 04.02.2026 tarihinde değişiklik yapılmış olup, tespit ve raporlama süreci Kentsel Dönüşüm Başkanlığı nezdinde yürütülmektedir.
Alt başlıklar
Bu hizmet grubunun iki ayrıntılı alt sayfası vardır: Riskli Yapı Tespiti ve Deprem Performans Analizi.
Uygulamadan kareler
Süreçteki deneyler
| Çalışma | Standart / Esas | Yöntem | Süre |
|---|---|---|---|
| Karot alımı | TS EN 12504-1 | Ø100 mm silindir | 1-2 gün |
| Basınç dayanımı | TS EN 12390-3 | Hidrolik pres | 1 gün |
| Donatı taraması | Cihaz prosedürü | Ferroscan — tahribatsız | Aynı gün |
| Donatı analizi | Yerinde tespit | Paspayı sıyırma | Aynı gün |
| Değerlendirme ve rapor | 6306 · TBDY 2018 | Mühendislik hesabı | Proje kapsamına göre |
Kentsel dönüşüm hakkında sık sorulan sorular
Tahribatsız tarama ile zayıf elemanlar belirlenir, ferroscan ile donatı haritası çıkarılır, karot alınıp basınç dayanımı ölçülür ve sıyırma ile donatı çapı, türü ve korozyon kaybı tespit edilir. Sonuçlar lisanslı kuruluşun mühendisince değerlendirilir.
Hayır. Raporu düzenleme yetkisi Kentsel Dönüşüm Başkanlığı'nca lisanslandırılmış kurum ve kuruluşlara aittir. Laboratuvar, raporun dayandığı deney ve ölçümleri yürütür.
Evet. Tapuda kayıtlı bağımsız bölüm sahibi olan her malik, diğer maliklerin onayı olmadan tek başına riskli yapı tespiti talep edebilir.
Tahribatsız tarama iz bırakmaz. Karot ve sıyırma sınırlı sayıda noktada uygulanır; noktalar donatıya denk gelmeyecek şekilde önceden belirlenir ve işlem sonunda uygun tamir harcıyla kapatılır.
Genellikle gerekmez. Çalışmalar kullanımdaki binalarda yürütülebilir; yalnızca işlem yapılan noktalarda geçici erişim kısıtı olur.
Evet. Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde ilgili idareye itiraz edilebilir. İtirazlar üniversite ve Bakanlık üyelerinden oluşan teknik heyetçe incelenir. Süre hak düşürücüdür.
Hayır. Elde edilen beton dayanımı ve donatı verileri, deprem performans analizi ve güçlendirme projelendirmesinde doğrudan kullanılır.
Kural olarak talepte bulunan malik karşılar. Tutar binanın sınıfına, kat ve taşıyıcı eleman sayısına ve alınacak numune sayısına göre değişir.
Saha çalışması bina büyüklüğüne göre değişir; karot basınç deneyi için numune hazırlık süresi beklenir. Değerlendirme ve raporlama lisanslı kuruluşun iş programına bağlıdır.
Kapsamı, binayı yerinde gören yetkili mühendis mevzuata göre belirler. Mevzuat asgari oranlar öngörür; kesin sayı binanın sınıfına ve eleman sayısına bağlıdır.
Kartal ve Kağıthane laboratuvarlarımızdan İstanbul'un Anadolu ve Avrupa yakasındaki ilçelere saha ekibi görevlendiriyoruz.
Yalnızca laboratuvarca düzenlenmiş imzalı deney raporu bağlayıcıdır. Saha ölçümleri ve ön bilgilendirmeler karar dayanağı değildir.