TAKS (Taban Alanı Kat Sayısı), yapının zemine oturan alanının arsa alanına oranıdır; arsanın ne kadarının kapatılabileceğini söyler. KAKS (Kat Alanı Kat Sayısı) ya da yaygın adıyla emsal, tüm katların toplam inşaat alanının arsa alanına oranıdır; toplamda ne kadar m² yapılabileceğini belirler.
İkisi birlikte okunur: TAKS binanın tabanını, KAKS toplam büyüklüğünü sınırlar. TAKS 0,30 ve KAKS 1,50 olan 750 m² arsada taban en fazla 225 m², toplam inşaat alanı ise 1.125 m² olabilir.
Taban alanı = arsa × TAKS · Emsal alanı = arsa × KAKS · Kat başına = emsal alanı ÷ kat sayısı
Kat sayısını KAKS ÷ TAKS oranından kabaca kestirebilirsiniz: yukarıdaki örnekte 1,50 ÷ 0,30 = 5, yani bina tabana tam otursaydı 5 katlı olurdu. Uygulamada çekme mesafeleri ve kat yüksekliği sınırları nedeniyle bu sayı değişir.
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği, bazı alanları emsal hesabının dışında tutar: sığınak, otopark, ısı-su tesisat alanları, belirli koşullardaki bodrum katlar ve ortak alanların bir bölümü bunlara örnektir. Bu istisnalar plan notlarına ve yerel uygulamaya göre değiştiği için, buradaki hesap yalnızca ön fikir verir.
Bir parselde ne yapılabileceğini belirleyen tek belge, ilgili belediyeden alınan imar durum belgesidir. Çekme mesafeleri, yol kotu, kat yüksekliği, ada bazlı uygulama ve plan notları sonucu doğrudan etkiler. Buradaki hesabı, imar durumunu okumadan önce büyüklük sırasını görmek için kullanın.
Arsanın en fazla %30'unun bina tabanıyla kapatılabileceği anlamına gelir. 1.000 m² arsada taban alanı en fazla 300 m² olur.
Toplam inşaat alanının arsa alanının 1,5 katına kadar çıkabileceğini gösterir. 1.000 m² arsada toplam 1.500 m² inşaat yapılabilir.
Emsale bağlıdır. KAKS 1,00 ise toplam 500 m², KAKS 1,50 ise 750 m² inşaat alanı çıkar; taban alanını ise TAKS belirler.
Uygulamada aynı anlamda kullanılır. KAKS, kat alanı kat sayısının kısaltmasıdır; emsal ise aynı oranın yaygın adıdır.
Kapsamı birlikte belirleyelim — aynı gün içinde geri dönüş.